1939-1945 Döneminde Seçimler Ve Kurulan Hükümetler

0

1939-1945 Döneminde Seçimler Ve Kurulan Hükümetler

Ocak 1939’da başbakanlık görevini Celal Bayar’dan devralan Refik Saydam, Millî Şef döneminin ilk milletvekili genel seçim tarihi olan 26 Mart 1939’a kadar işbaşında kalmıştır. Refik Saydam, seçim sonrasında tekrar başbakan atanmış ve Temmuz 1942’de ölümüne kadar bu görevi sürdürmüştür.

Dönemde gerçekleştirilen her iki seçimde de, yöntem ve anlayış açısından bir değişiklik yapılmamıştır. İnönü tarafından onaylanan adaylar milletvekili seçilebilmişlerdir. Bir başka ifadeyle, aday olmak milletvekilliğinin yolunu açmak için yeterli olmuştur. Önce adaylar İnönü tarafından onaylanmış, ardından iki dereceli seçimle milletvekilleri seçilmiştir (Koçak, 2002: 316).

Mart 1939 seçimlerinde sadece CHP adayları oylanmıştır. Seçimlerin sonucunda daha önceden belirlenen 424 aday Meclis’e girmiştir. Seçimlerin hemen akabinde İsmet İnönü yeniden cumhurbaşkanlığına seçilmiş, Refik Saydam hükûmeti kurmakla ikinci kez görevlendirilmiştir.

Refik Saydam’ın 1942’nin Temmuz ayında ölmesi üzerine hükûmeti kurma görevi Şükrü Saraçoğlu’na verilmiştir. Birinci Saraçoğlu Hükûmeti, Millî Şef döneminin ikinci milletvekili genel seçiminin yapıldığı Şubat 1943 tarihine kadar görevde kalmıştır.

1943 tarihli milletvekili genel seçimleri 15 Şubat’ta ikinci seçmenlerin belirlenmesiyle başlamıştır. Bu seçimlerin bir öncekinden farkı, bir den çok seçim bölgesinde, seçilecek milletvekili sayısının üzerinde aday gösterilmesi olmuştur. Böylece ikinci seçmenlere, tercih yapabilme olanağı tanınmıştır. Nihayetinde ikinci seçmenler 28 Şubat’ta oylarını kullanmışlar ve 455 kişiyi Meclis’e taşımışlardır (Cumhuriyet Ansiklopedisi C. 2, 2002: 41-42). 8 Mart’ta ilk oturumunu yapan Meclis, oybirliğiyle İsmet İnönü’yü tekrar cumhurbaşkanı seçmiştir. Şükrü Saraçoğlu da ikinci hükûmetini kurmak üzere görevlendirilmiştir. Millî Şef döneminin bu son seçimi, daha önce yapılan seçimlerle aynı yöntemlerle gerçekleştirilmiş olmasına rağmen, seçim sistemi üzerinden yapılan tartışmaların başlangıcı olarak da görülebilir. Nitekim iki dereceli seçim sistemi, 1943 seçimlerinden sonra artık uygulanmayacaktır. Ancak, “açık oy, gizli sayım” yönteminin uygulamadan kalkabilmesi için 1950 tarihini beklemek gerekecektir.

Cevap Yaz

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.