Para Ekonomi Blogu Borsa Dolar Euro Altın Pazarlama Reklam Haber analiz Paranomist iibf iktisadi bilimler fakültesi Haberleri ingilizce makaleler piyasalar

Bretton Woods Sistemi ile Parasal Gelişmeler

0

1.Dünya savaşı sonrasında ihtiyaç duyulan yeni parasal sistemin kurulması için ortaya çıkan Bretton Woods Sistemi aslında ABD’nin New Hampshire eyaletinin Bretton Woods kentinde yapılan çok önemli konferanstan almıştır adını. 1-22 Temmuz 1944 tarihleri arasında Birleşmiş Milletler Para ve Finans Konferansında 45 ülkenin temsilcileri toplanarak II. Dünya savaşı sonrası büyük bir yıkıma uğrayan dünya ekonomisine ve parasal sistemi düzene sokma ve savaştan zarar görmüş bölgeleri ekonomik açıdan kalkındırma gibi konulara değinerek iki tasarı hakkında karar vermişlerdir. Bunlardan biri şuan bahsetmiş olduğumuz Bretton Woods diğeri ise White Planıdır. Bu konferansın sonunda White Planı seçilmiştir. En önemlisi ise IMF ve Dünya Bankasının kurulmuş olmasıdır. Bu kuruluşlardan birincisi uluslararası para sisteminin işleyişinden sorumlu olacak, ikinci ise Avrupa’nın onarım ve kalkınma çabalarına mali kaynak sağlayacaktı.

Bretton Woods sistemi ‘’ayarlanabilir sabit kur sistemi’’ üzerine hareket etmektedir. Diğer üye ülke para birimini dolara endekslemiştir. Dolar ise başka bir ülke para birimi yerine altına bağlı hale getirilmiştir. Altın Standartı olarak da bilinen bu uygulama 1 Ons altın 35 dolar olacak şekilde işleme sokulmuştur. Bretton Woods Sistemi ile dolar altına bağlı ve değeri sabit bir paraydı. Peki, dolar uluslararası ekonomik ve mali alanda nasıl bir etki sağlamış oluyordu? Bunlar;

  • Uluslararası likidite aracı: Uluslararası ödemeler dolar ile yapıldığından likidite aracı görevi görüyordu.
  • Uluslararası değer standardı: Doların değeri değişmediğinden borç, alacak, herhangi bir ödeme dolara bağlı yapılıyordu.
  • Müdahale aracı: Doların değerini sabit tutmak için tüm ülkeler piyasaya yaptıkları müdahalelerde dolar para birimini kullanmışlardır.
  • Dış rezerv varlığı: Altın ile birlikte dış ödemelerde kullanmak üzere tutulan dış rezerv parası durumundadır.

Bretton Woods sisteminin ortadan kalkmasına kadar olan süreçte dolar kıtlığı yaşamıştır. Bunun nedeni ise Batı Avrupa ve Japonya savaşta hasar gören ekonomilerini onarmak için çok fazla çaba sarf ettiler.  Onarımın sağlanabilmesi için ABD’den yardım almak gerekiyordu. Fakat ABD’nin ilk kez dış ticaret bilançosunun açık vermesiyle çok dikkat çekici bir olay yaşanmıştır.  ABD’nin dış açıkları devam ederek ve Avrupa’nın kendini toparlamasıyla sistemin çöküşüne zemin hazırlanıyordu. Bu artık dolar kıtlığı değil adeta dolar bolluğuydu. Doların aşırı değerlenmesiyle devalüasyon gerekliydi ama bunu gerçekleştiremiyordu. Bunlara bağlı olarak 17 Mart 1968’de Altın Fonu üyeleri, serbest piyasada altın fiyatlarını desteklemeye başladılar. Yaşanan buhranlarla birlikte İngiliz sterlini adeta kötüye gidiyordu. Bunun üzerine devalüasyon bir şekilde yapılmıştır. Bu devalüasyonlara karşı ABD ‘nin dış açıkları devam ediyordu.

Ülkeler 16 Mart 1973 tarihinde sabit kurdan çıkarak ulusal paralarını dolar karşısında dalgalanmaya bırakarak Bretton Woods sisteminin yıkımına neden olmuşlardır.

KAYNAKÇA

SEYİDOĞLU Halil; Uluslararası İktisat, Güzem Can Yayınları,2015,s.811

ÖLMEZOĞULLARI Nalan; Ders Notları(Dünya Ekonomisi I. Bölüm),s.24

Uludağ Üniversitesi İktisat bölümü lisans öğrencisidir. İlgi alanları; İktisadi Büyüme, Uluslararası İktisat,Kalkınma Ekonomisi ve Makro İktisat'dır..

Cevap Yaz

Your email address will not be published.

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.