Kötü Niyet Tazminatı Nedir? İşçi – İşveren Anlaşmazlıkları

0

Kötü niyet tazminatı, iş güvencesi kapsamında olmayan işçinin, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından kötü niyetli olarak feshedilmesinin hukuki karşılığıdır. 4857 sayılı İş Kanunun 17.maddesine göre, iş güvencesi hükümlerinden yararlanmayan, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçilerin iş sözleşmesinin fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda bildirim süresinin 3 katı tutarında “kötü niyet tazminatı” talep edebilecektir. Kötü niyet tazminatı ihbar tazminatından ayrı bir tazminat olup, ihbar tazminatı ödenmesi kötü niyet tazminatı ödenmesine engel teşkil etmemektedir.

854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 16. Maddesine göre; “Gemi adamının sendikaya üye olması, şikâyete başvurması gibi sebeplerle işinden çıkarılması hallerinde ve genel olarak hizmet akdini bozma hakkının kötüye kullanıldığını gösteren diğer durumlarda “B” bendinde yazılı önellere ait ücretlerin 3 katı tutarı tazminat olarak ödenir.”

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 434. Maddesine göre; “Hizmet sözleşmesinin fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiği durumlarda işveren, işçiye fesih bildirim süresine ait ücretin 3 katı tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür.”

  • İşyerindeki kıdemi 6 aya kadar olanlar için 2 hafta x 3 = 6 haftalık
  • İşyerindeki kıdemi 6 ay – 1.5 yıl olanlar için 4 hafta x 3 = 12 haftalık
  • İşyerindeki kıdemi 1.5 yıl – 3 yıl olanlar için 6 hafta x 3 = 18 haftalık
  • İşyerindeki kıdemi 3 yıldan fazla olanlar için 8 hafta x 3 = 24 haftalık

İşçi, iş güvencesinden yararlanamıyorsa (En az 30 işçi ve 6 ay kıdem) işe iade davası açamayacaktır ancak işçinin bildirim süresinin 3 katı tutarında “Kötü Niyet Tazminatı” alabilme hakkı olacaktır.

Kötü niyet tazminatına neden olabilecek işten çıkarma sebepleri arasında sendika üyeliği, çalışma süreleri dışında ya da işverenin rızası ile çalışma saatlerinin içinde sendikacılık faaliyetlerine katılmak, ırk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, gebelik, doğum, din, siyasi görüş vb. gösterilebilir.

Not-1: İş mahkemesinde dava açma süresi 10 yıldır.

Not-2: Kötü niyet tazminatı günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanmaktadır.

Örneğin: X işletmesinin 20 çalışanı var bu çalışanlardan birisi olan A kişisi 3,5 yıldır bu işletmede çalışmaktadır. Kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeden farklı nedenler ile işten çıkartılan A’nın işe iade davası hakkı yoktur. Ancak kıdem, ihbar, kötü niyet tazminatları ve diğer alacakları için dava açabilir.

Eğer davayı kazanırsa işçi 3,5 yıllık kıdem tazminatını, 8 haftalık ihbar tazminatını, (8 * 3 = 24) haftalık kötü niyet tazminatını, varsa yıllık izin vb. haklarını almaya hak kazanacaktır.

A kişisinin aylık brüt maaşının 2.000 TL olduğunu ve başka bir ek ödemesinin olmadığını düşünürsek;

A- Kıdem Tazminatı hesabı;

Brüt Kıdem Tazminatı = (2.000 TL * 3 yıl) + (2.000 TL / 12 ay * 6 ay) = 6.000 + 1.000 = 7.000 TL

Damga Vergisi = 7.000 TL * 0,00759 = 53.13 TL

Net Kıdem Tazminatı = 6.946,87 TL

B- İhbar Tazminatı hesabı;

1 Günlük Brüt İhbar Tazminatı = 2.000 TL / 30 gün = 66,67 TL

Brüt İhbar Tazminatı = 66,67 TL * 56 gün = 3.733,52 TL

Gelir Vergisi = 3.733,52 TL * % 15 = 560,03 TL

Damga Vergisi = 3.733,52 TL * 0,00759 = 28,34 TL

Net İhbar Tazminatı = 3.145,15 TL

C- Kötü Niyet Tazminatı hesabı;

1 Günlük Brüt Kötü Niyet Tazminatı = 2.000 TL / 30 gün = 66,67 TL

Brüt Kötü Niyet Tazminatı = 66,67 TL * 56 gün * 3 = 11.200,56 TL

Gelir Vergisi = 11.200,56 TL * % 15 = 1.680,08 TL

Damga Vergisi = 11.200,56 TL * 0,00759 = 85,01 TL

Net Kötü Niyet Tazminatı = 9.435,47 TL

A işçisine ödenecek tazminatlar tutarı toplamı;

Kıdem (6.946,87 TL) + İhbar (3.145,15 TL) + Kötü Niyet (9.435,47 TL) = 19.527,49 TL

Yargıtay Kararları

Somut olayda, davalı işyerinde fesih tarihinde çalışan sayısının otuzdan fazla olduğu, davacının belirsiz süreli hizmet akdi ile çalışıp, kıdeminin altı ayı geçtiği ve bu nedenlerle iş güvencesi kapsamında olduğu anlaşılmaktadır. Yukarda açıklanan ilkeler gereği, 4857 sayılı İş Kanunun 17. maddenin 6. fıkrasının açık hükmüne göre, iş güvencesi kapsamında olan işçiler yönünden kötü niyet tazminatına hak kazanılması mümkün değildir. Bu nedenle kötü niyet tazminatı talebinin reddi gerekirken, yazılı gerekçe ile kabulüne karar verilmesi hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir. (9.HD. 2008/39269 E. 2010/31863 K. 05/11/2010)

Somut olayda, davacı işyeri arkadaşı U.A. ‘ın davalı aleyhine açtığı İstanbul 3. İş Mahkemesinin 2002/1093 e sayılı dosyasında davacı tanığı olarak bir başka çalışan ile birlikte 26.11.2002 tarihinde ifade vermiştir. Her iki işçinin iş sözleşmesi 17.01.2003 tarihli fesih bildirimi ile 1475 sayılı İş Kanununa göre feshedilmiştir. İş akdi feshedilen diğer işçinin açtığı Bakırköy 1. İş Mahkemesinin 2003/1449 E, 2005/1955 K sayılı davasında mahkemece kıdem, ihbar ve kötü niyet tazminatları kısmen kabul edilmiş karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir. Davacının 26.11.2002 tarihinde tanıklık yaptıktan kısa bir süre sonra iş sözleşmesinin feshedilmesi yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda kötü niyetlidir. Saptanan bu durum karşısında kötü niyet tazminatının kabulü gerekirken reddine karar verilmesi isabetsizdir. (9.HD. 2011/36179 E. 2011/41305 K. 27.10.2011)

Cevap Yaz

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.