Orta Asya – Ülke Ekonomileri Karşılaştırması:

0

Orta Asya denince medeniyetlerin başlangıcı olması yanında ekonomik açıdan da bir takım özellikleri sıralamak mümkündür. Bununla ilgili hazırlanan çalışma ile bölgenin önemli devletlerinden Azerbaycan, Gürcistan, Türkmenistan ve Özbekistan’ın karşılaştırmalı sosyo-ekonomik durumu anlatılmaktadır.

Orta Asya’nın bu önemli ülkelerinin yüz ölçümleri sıralandığında ülkelerden en yüksek yüz ölçümüne sahip olanı Türkmenistan, en düşük yüz ölçümü de Gürcistan’a aittir.
  Ülkelerin nüfusuna bakıldığında en yüksek değer Özbekistan’a ait iken Gürcistan nüfusu en düşük ülkedir. Devamında nüfus yoğunluğu ve nüfusun artış/büyüme oranı incelendiğinde Gürcistan’ın nüfus artışı en düşük ve diğerlerinin yakın değerlerde gerçekleşirken yoğunluk da en çok Azerbaycan’da gerçekleşmiştir.

Ülkelerin 2016 yılı itibariyle GDP yani GSYİH değerleri incelendiğinde en düşük değer yaklaşık 14 milyon dolar ile Gürcistan’ındır. Azerbaycan ve Türkmenistan bu ülkenin iki katından fazla bir değere sahipken Özbekistan 66 milyon dolar ile hasılası en yüksek ülke olmuştur.

Milli Hasıla değerlerinin daha net yansıtılması açısından bunların kişi başına düşen değerleri ile reel büyüme oranları da tablodaki gibidir. Buna göre Azerbaycan’da hasılanın büyümesi negatif seviyedeyken sırasıyla Gürcistan, Türkmenistan ve Özbekistan’da durum pozitiftir. Kişi başına düşen gelire bakıldığında ülkeler genelde birbirine yakın değerler alırken Türkmenistan’da yaklaşık 7.000 dolar ile en yüksek değer seviyesindedir.

Ekonominin önemli göstergelerinden olan enflasyon değerlerine bakıldığında ülkelerin alım güçlerinde ve fiyatlar genel seviyesinde en önemli fark Azerbaycan ekonomisinde gerçekleşmiştir. Özbekistan’da durum ondan yüzde 20 daha düşük görünürken Türkmenistan ve Gürcistan enflasyon oranlarında en az oranlara sahip bölge ülkesi olmuşlardır.

Ülkelerin işsizlik oranlarına bakıldığında durum farklılaşmaktadır. Buna göre en yüksek işsizlik Gürcistan’dadır. %12  olarak gerçekleşen işsizlik oranını diğer ülkeler izlerken Azerbaycan’da durum en düşük seviyededir.
  Bölgenin enerji açısından kilit ülkeleri de olan ülkelerin enerji üretim ve tüketim değerleri incelendiğinde birim başına en yüksek üretim Türkmenistan tarafından, en fazla tüketim değeri de Özbekistan’da gerçekleşmiştir.
  Ülkelerin enerji yoğunlukları ve ithalat değerlerine bakıldığında karşımıza çıkan sonuç tablodaki gibidir. Buna göre dolar bazında gerçekleşen enerji yoğunluğu en yüksek değerlere Türkmenistan’dadır. Yine ithalat değerleri diğer ülkelere nazaran Gürcistan’da fazla seyretmiştir.

Son olarak ülkelerin gelir dağılımında adaleti gösteren Gini katsayı değerleri incelendiğinde Gürcistan ve Türkmenistan 40 puan seviyesini aşarken Azerbaycan ve Özbekistan’da değer yaklaşık 32 ve 35 düzeyinde gerçekleşmiştir.

Kaynak,
Knoema verileri kullanılarak hazırlanmıştır (Erişim tarihi: 10.05.2017)

Cevap Yaz

Your email address will not be published.