Orta Doğu’nun Önemli Aktörü İran ve İran Ekonomisi

0

İran Ekonomisi Genel Olarak

Orta Doğu’nun önemli aktörlerinden biri de İran’dır. Özellikle ABD ve AB ülkeleri tarafından yıllardır sürdürülen ambargo ve uluslararası yaptırımlar dolayısıyla oluşan çeşitli kısıtlamaların artık kalkmaya başlamasıyla bölgede yeni bir döneme girilmiştir. Bu sayede gerek İran, gerekse yakın ya da uzak çevresindeki ülkeler ile birçok ilişkilerin geliştirilmesine de fırsat doğduğunu söylemek mümkündür.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından yayımlanan Ambargo Sonrası İran Ekonomik Etki Analizi Raporuna göre, İran hakkındaki genel ekonomik ve sosyal görünüm tablodaki gibidir. Buna göre ülkenin 2014 GSYİH’sı 425 milyar dolardır. Ülkede dünyanın en büyük 2. doğal gaz rezervi ile 4. petrol rezervi bulunmaktadır. Ülkenin nüfusu 78 milyonken bunun %41’i 25 yaşın altındaki gençlerden oluşmaktadır. Ayrıca ülkenin doğrudan yabancı yatırım stoğu da 42,5 milyar dolardır.

iran-ekosu-genel

İş gücüne Katılım Oranı

Ülke nüfusunun yüzde 73’ü kentlerde kalan yüzde 27’si de kırsal kesimde yaşamaktadır. İran’ın nüfusunun yüzde 12’si kadınlardan ve yüzde 62,5’i de erkeklerden oluşmaktadır. Genel nüfus içinde işsizlik yüzde 12,8 olmakla birlikte kadın işsizlik oranı erkeklerinkinden daha fazladır. İkisi sırayla % 19,6 ve % 11,3’tür.

iran-is-gucune-katilim

GSYİH Değerleri

İran kendi kabuğunda yaşadığı dönem itibariyle gelişen sektörleri olduğu gibi zayıf yönleri de kalmıştır. Bunlardan petrol, doğal gaz gibi alanlarda gelişme gerçekleşirken perakendecilik, inşaat gibi alanlarda daha az gelişme olmuştur. Ülkede elde edilen Milli Gelir 2005’den 2014 yılına değin neredeyse % 50 seviyesinde artmış, bunun kişi başına düşen kısmı ise 3,2 bin dolar seviyesinden 5,4 bin dolar seviyesine kadar gelmiştir. Ülkede sektör bazında Hasılaya olan katkıya bakıldığında petrol ve doğal gazda tek olarak katkı daha fazla olmuştur. 2014 ve sonrasında ise diğer sektörlerin de payı daha belirgin olarak etki etmeye başlamıştır.

iran-gsyih

Sonuç olarak,

Genel olarak İran üzerindeki ambargodan sonra sermayenin daha rahat hareket edebileceği cazip pazarlardan olmaya başlamıştır. Burada tekstil, perakendecilik, emlak, makinecilik, inşaat ve alt yapı gibi hizmetler açısından gelişmeyi bekleyen bir pazar mevcuttur. Diğer taraftan enerji, otomotiv, petro kimya ve madencilik bakımından da güçlü bir yapısının olması onu ekonomide önemli kılmaktadır. Özellikle Türkiye ile sağlanan aradaki ekonomik protokoller dolayısıyla da vergi ve serbest bölge avantajlarının da olması ile bölge daha cazip olmaktadır.

Kaynak, TİM, KPMG ve DEİK katkılarıyla hazırlanmış olan, Ambargo Sonrası İran Ekonomik ve Ticari Etki Analizi Raporu, 2016

 

Cevap Yaz

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.