SERMAYE PİYASASI KURULU

0

1. Sermaye Piyasasına yatırım yapanlar hangi kriterlere bakıyorlar?

Sermaye piyasası araçlarına yatırım yaparken dikkate alınması gereken, seçilen menkul kıymetin;

  • Riski,
  • Getirisi ve
  • Likiditesi yani nakde çevrilme kolaylığı olarak özetlenebilir.

2. Sermaye Piyasası Kurulu ne kadar sürede bir toplanıyor ve kurulda ne gibi kararlar alınıyor?

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 123’ünci maddesi uyarınca, Kurul Karar Organının, en az iki haftada bir defa olmak üzere, gerekli hâllerde gündemli olarak toplanması esastır. Kurul toplantısında kurula yapılan başvurular, çeşitli konularda duyurular, izahname ve ihraç belgesi onayları, yeni faaliyet izinleri, suç duyurusu, idari para cezası ile diğer yaptırım ve tedbirler gibi konularda kararlar alınmaktadır. Kurulumuz Karar Organı’nda alınan kararlar, Kurulumuzun internet sitesinde de yayınlanan Haftalık Bülten aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılmaktadır.

3. Hisse senetlerinin veya borçlanma araçlarının şirketler tarafından ihracı, Halka arz, Varlığa dayalı menkul kıymet, oydan yoksun hisse senedi ve hisse senedi ile değiştirilebilir tahvil ihracı, Gayrimenkul yatırım ortaklıklarının ve yatırım fonlarının menkul kıymet ihraçları gibi durumlarda kurumlar SPK’ya başvuruda bulunur. Bu alt birimlerin çalıştıklarını nasıl denetliyorsunuz?

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 3’üncü maddesi uyarınca, Sermaye Piyasası Araçları, menkul kıymetler ve türev araçlar ile yatırım sözleşmeleri de dâhil olmak üzere Kurulca bu kapsamda olduğu belirlenen diğer sermaye piyasası araçlarını kapsamaktadır.

Sermaye Piyasası Kanunu Madde 35’te sayılan Sermaye Piyasası Kurumları;

  1. a) Yatırım kuruluşları
  2. b) Kolektif yatırım kuruluşları
  3. c) Sermaye piyasasında faaliyette bulunacak bağımsız denetim, değerleme ve derecelendirme kuruluşları

ç) Portföy yönetim şirketleri

  1. d) İpotek finansmanı kuruluşları
  2. e) Konut finansmanı ve varlık finansmanı fonları
  3. f) Varlık kiralama şirketleri
  4. g) Merkezî takas kuruluşları

ğ) Merkezî saklama kuruluşları

  1. h) Veri depolama kuruluşları

Sermaye Piyasası Kanunu’nda yer alan suçlara ilişkin incelemeler, diğer Dairelerin görev alanına girenler hariç olmak üzere, temel olarak, SPK Denetim Dairesi ve Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi tarafından yapılmaktadır. Denetleme Dairesi, Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi olan anonim ortaklıklar ile yardımcı kuruluşların ve diğer sermaye piyasası kurum ve kuruluşlarının işlem ve hesaplarının Sermaye Piyasası Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılmış yönetmelik, tebliğ ve diğer mevzuat uyarınca Kurul adına incelenmesi ve denetlenmesi ile görevlidir. Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi ise, borsalar ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlem gören sermaye piyasası araçlarında meydana gelen olağandışı fiyat ve miktar hareketleri ile piyasa bozucu faaliyetleri Kurul adına Sermaye Piyasası Kanunu ve bu Kanun uyarınca çıkarılmış yönetmelik, tebliğ ve diğer mevzuat uyarınca izlemek, incelemek ve denetlemek ile görevlidir.

4. Sermaye Piyasasında yatırımda bulunacak kurumların hangilerine izin veriyorsunuz, ne gibi özellikle arıyorsunuz?

Yukarıda yer alan sermaye piyasası kurumlarının kurulması / faaliyete geçmesi için Kurulumuzdan izin alması gerekmektedir. Kuruldan alınacak izin sermaye piyasası kurumunun niteliğine ve verilecek hizmete göre çeşitlilik göstermektedir. Ancak, genel olarak Kurul tarafından incelenen konular, ilgili kuruluş veya şirketin;

– Sermayesi,

– Ortaklarının nitelikleri,

– Yeterli organizasyonu oluşturması,

– Çalışanlarının deneyimleri,

– Diğer kanuni düzenlemelere uyumu olarak özetlenebilir.

5.Sermaye Piyasası Kurulu üye olma şartları nelerdir?

Kurul Karar Organı, biri başkan, biri ikinci başkan olmak üzere yedi üyeden oluşur. Kurul Başkanı, Başkanlık teşkilatının da başıdır.

Üyeler, yükseköğrenim sonrası mali piyasalar, ekonomi, maliye, işletme, sermaye piyasaları, bankacılık veya finans alanında veya bu alanlarla ilgili hukuk dallarında en az on yıl deneyim sahibi olan veya yukarıda sayılan öğrenim dallarında en az on yıl öğretim üyeliği yapan kişiler arasından Bakanlar Kurulunca atanır. Üyelerden en az birinin hukuk fakültesi mezunu olması, en az birinin bu fıkrada belirtilen on yıllık deneyimi özel sektör sermaye piyasası kurumlarında kazanmış olması, en az birinin de Kurul’da asgari on yıl çalışmış olması şarttır. Bakanlar Kurulu, üyelerden birini Başkan olarak görevlendirir. Kurul Karar Organı, Kurul Başkanının teklifi ile üyelerden birini ikinci başkan ve birini başkan vekili olarak seçer.

6.2003-2004 yılında Banka Denetleme ve Düzenleme Kurulu(BDDK) ve Sermaye Piyasası Kurulu(SPK) tek bir çatı altında birleştirilmek istenmişti bunun sebep ve sonucu ne yönde olmuştur?

Konuya ilişkin olarak Başbakan Yardımcısı Sayın Ali Babacan, geçtiğimiz Mart ayında çeşitli açıklamalarda bulunmuştur. Söz konusu açıklamada, Sn. Babacan, iddialar üzerine, 2003-2004 yıllarında bu iki kurumun birleştirilmesine yönelik bir çalışma yaptıklarını, çalışmanın sonucunda ise böyle bir birleşmenin fayda getirmeyeceği kanaatine ulaştıklarını anlatmış, “Dolayısıyla bundan 2004 yılında vazgeçtik. Bugün itibarıyla gündemimizde böyle bir şey kesinlikle yok” demiştir. Haberin devamında ise Babacan, ”Sermaye Piyasası Kanununu yeniden çıkardıklarını, SPK’yı yeniden, sıfırdan kurduklarını ve sermaye piyasalarını uluslararası standartlarda yeni bir hukuki altyapıya kavuşturduklarını” ifade ederek, şunları kaydetmiştir:

“Bankacılıkla ilgili de zaten apayrı bir yasal mevzuatımız var, çok güçlü bir mevzuat. Burada hem BDDK hem de SPK zaten görevlerini başarıyla yapan kurumlarımız. BDDK, sadece bankacılık perspektifinden düzenleme ve denetleme çalışmalarını yaparken, SPK da halka açık şirketlerimiz ve sermaye piyasaları açısından düzenleme ve denetleme görevlerini yapmaya devam edecek. Böyle bir birleşme gündemimizde kesinlikle yok. Şu an değil sadece ileriye doğru da yok. Dünyada farklı modeller var, farklı ülkeler farklı modeller seçmiş ama biz bu konuyla ilgili kararlarımızı zaten vermiş durumdayız. Her iki kurum da güvendiğimiz, dünya çapında kredibilite oluşturmuş kurumlardır. Her iki kurumun da ne kredibilitesine ne de önümüzdeki dönemdeki çalışmalarına gölge düşürecek hiçbir dedikoduya yer vermemek lazım. Çünkü bu iş güven üzerine yürür. Bizim de her iki kuruma da güvenimiz tamdır.”

7.İstanbul’un Bölgesel Finans Merkezi olmasının Türkiye için önemi nedir?

Kurul Başkanımız Sayın Vahdettin ERTAŞ’ın İstanbul Finans Zirvesi’nde 19.09.2013 tarihinde yaptığı konuşmada, İstanbul’un Finans Merkezi olmasına ilişkin olarak açıklamaları;

“2023 yılına kadar İstanbul’u dünyanın ilk on finans merkezinden biri yapmak hedefiyle yola çıktık… Bölgesel ve uluslararası finans merkezlerine göz attığımızda coğrafi/jeopolitik açıdan geçiş noktası sağlayan noktalarda konumlandıklarını görüyoruz. Örneğin Hong Kong Çin’e, Singapur ise Endonezya, Malezya ve Hindistan’a yönelik ticaretin, alışverişin dolayısıyla da finansın geçiş noktasıdır. Türkiye, Boğazlar ve İstanbul’da benzer şekilde Avrupa, Orta Doğu, Orta Asya, Kuzey Afrika bölgeleri arasında ticaret ve finansın geçiş noktası konumundadır… İstanbul’u, jeopolitik ve stratejik konumu dışında rakiplerine göre avantajlı kılan birçok özelliği mevcuttur. Bunların başında İstanbul’un bir finans merkezi olma koşullarının tümünü, belli ölçülerde ama bir paket halinde sağlayabiliyor olmasıdır. Amacımız sadece belli finansal ürünlere ya da vergisel teşviklere odaklanmış bir finans merkez değil, finansın tüm araç ve kurumlarının global ölçekte mevcut olduğu ve küresel ölçekte rekabet edebildiği bir İstanbul’dur.” şeklindedir.

8.Halka arz sonrası fiyat istikrarını sağlayıcı işlevler hakkında nelere dikkat edilmesi gerekir?

Kurulumuz düzenlemelerinden, Pay Tebliği Madde 11’de yer alan fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler ile ilgili önemli noktalar tebliğden alıntı yapılarak aşağıda özetlenmiştir.

– Halka arz sonrası fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler, ilgili payların borsada işlem görmeye başladığı tarihten itibaren en çok otuz gün süreyle gerçekleştirilebilir.

– Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlerde halka arz fiyatının üzerinde alım emri verilemez. Belirlenen işlem süresi içerisinde, borsa fiyatı halka arz fiyatının altına düştüğünde, halka arzda satışa aracılık eden aracı kurum tarafından alımda bulunulabilir. Söz konusu işlemlerde uygulanacak emir ve fiyat kuralları borsa düzenlemeleriyle belirlenir.

– Pay Tebliği’nin 24 üncü maddesi çerçevesinde ödünç alımlı ek pay satışının gerçekleştirilmesi halinde fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler ile ödünç alımlı ek pay satışının aynı aracı kurum tarafından gerçekleştirilmesi zorunludur.

– Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlere ilişkin sürenin sona ermesi ya da fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlerin izah namede öngörülen işlem süresi tamamlanmadan sona erdirilmesine karar verilmesi durumunda, takip eden iş günü bu Tebliğin 5 numaralı ekinde yer alan bilgiler, işlemleri gerçekleştiren aracı kurum tarafından özel durum açıklamasıyla KAP’ta kamuya açıklanır.

– Aracı kurum, fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler çerçevesinde satın aldığı payların satışında piyasanın olağan işleyişinin etkilenmemesi için azami özen ve dikkati gösterir ve fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler çerçevesinde satın aldığı payları izahnamede ilan edilen istikrar sağlayıcı işlemlere ilişkin süre boyunca halka arz fiyatının altında bir bedelle satamaz.

– Halka arz sonrasında fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlere ilişkin kayıtların tümü işlemleri gerçekleştiren aracı kurum tarafından tutulur ve işlemlerin sona ermesinden itibaren beş yıl süreyle ortaklık veya paylarını halka arz edenlerin incelemesine açık tutulur.

– Halka arz sonrasında fiyat istikrarını sağlayıcı işlemlerin bu Tebliğde belirtilen esaslar çerçevesinde yürütülmesinden işlemi gerçekleştiren aracı kurum sorumludur.

– Fiyat istikrarını sağlayıcı işlemleri gerçekleştirebilecek aracı kurumlara ilişkin şartlar Kurul tarafından ayrıca belirlenir.

9.Yeni Sermaye Piyasası Kanunu ile Borsaya ne gibi yeni düzenlemeler getirilmiştir?

Yeni Sermaye Piyasası Kanunu birçok alanda olduğu gibi Borsa İstanbul (BİST)’da da önemli yenilikler getirmiştir. Konuyla ilgili BİST’in internet sitesinde “Hukuki Çerçeve” başlığıyla yer alan bilgiler aşağıdaki şekildedir:

“Türkiye’de, sermaye piyasaları son zamanlarda büyük bir değişime sahne olmuştur. Türkiye’de sermaye piyasalarının yasal temelini oluşturan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ve İMKB de dâhil olmak üzere menkul kıymet borsalarını düzenleyen 91 sayılı Menkul Kıymet Borsaları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Sermaye Piyasaları alanındaki mevcut düzenlemelerin AB müktesebatına uyumlu hale getirilmesi ve Türk sermaye piyasalarının küresel pazarlara entegrasyonunu sağlayarak rekabet gücünü artırmak amacıyla, kanun koyucu bir reform olarak 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nu yürürlüğe koymuş, Yasada, organize piyasaların kurulması konusunda liberal bir anlayışla birlikte İMKB’nin de Borsa İstanbul olarak yeniden yapılanması düzenlenmiştir. Yeni yasaya göre, borsalar, Sermaye Piyasası Kurulu’nun uygun görüşü üzerine kuruluşuna Bakanlar Kurulu tarafından izin verilen, sermaye piyasası araçlarının, kambiyo ve kıymetli madenler ile kıymetli taşların ve Sermaye Piyasası Kurulu’nca uygun görülen diğer sözleşmelerin, belgelerin ve kıymetlerin güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işlem görmesini sağlamak üzere kurulan özel hukuk tüzel kişileri olarak düzenlenmiştir. Bu doğrultuda, Borsa İstanbul A.Ş., paylarının bir kısmı Hazine’ye ait olan ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirket olarak yapılandırılmıştır.

Borsa İstanbul Anonim Şirketi, Sermaye Piyasası Kanunu’nun 138’inci maddesi çerçevesinde, Yasanın yürürlüğe girdiği 30 Aralık 2012 tarihinde kurulmuş ve ticaret siciline tescil edilmiş, esas sözleşmesinin 3 Nisan 2013 tarihinde tescil edilmesiyle faaliyetine başlamıştır.

Türk sermaye piyasalarının yasal çerçevesini, şu anda özellikle iki temel kanun -Sermaye Piyasası Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu- belirlemektedir. Bu alandaki Sermaye Piyasası Kurulu tebliğleri ve Borsa düzenlemeleri ise uygulamaya ışık tutmaktadır.

KAYNAKLAR

  • http://www.spk.gov.tr/
  • SPK  Denetleme Dairesi Başkanı Eyüp YILMAZ 

Cevap Yaz

Your email address will not be published.