Yoksulluk: Kavramsal Tartışma

0

Yoksul ve yoksulluk kavramlarının açıklanış biçimleri farklılıklar göstermektedir. Farklı tanımlamalar, farklı ölçüm şekillerini de beraberinde getirmiş ve bu sebeple yoksulluk analizlerinin yapılmasında farklılaşmalar meydana gelmiştir. Bu noktada yoksulluğun nasıl kavramsallaştırıldığına ilişkin bir tartışmanın faydalı olabileceği kanısındayım.

Yoksulluğu göreli bir kavram olarak açıklayan bir yaklaşım ile başlayalım. Bu yaklaşımda yoksulluk, bireyin gereksinimlerini karşılama derecesi yönüyle toplumun diğer bireyleri karşısındaki konumuna göre tanımlanmaktadır. Yoksulluğun göreli olarak tanımlanmasında ya nüfusun düşük gelirli bir oranı yoksul olarak alınmakta ya da ortalama gelir düzeyinde bir sınır saptanarak bu sınırın altında gelire sahip olanlar yoksul olarak tanımlanmaktadır.4 Yoksulluk sınırı tanımlanması da birçok sorunu beraberinde getirmektedir. Bu sınırın gelir düzeyi mi yoksa harcama düzeyi üzerinden mi hesaplanacağı,birey ve hane halkı üzerinden yapılacak hesaplamaların farklılaşması, hane halkı büyüklüklerinin farklılık göstermesi başlıca sorunlardır.

Diğer bir yaklaşım, yoksulluk kavramını mutlak bir standarda bağlamayı hedefler. Bu mutlak standart yaşamın temel gereksinimleri olan yiyecek, giyecek, konut gibi maddi olanakları sağlayabilecek gelir düzeyidir. Eğer kişi bu ihtiyaçları karşılayamıyor ise yoksuldur.5 Dünya bankası yoksulluğu parasal gelir açısından tanımlamaktadır.

Sen’e göre ise yoksulluk ‘‘gelir azlığı’’ ya da ‘‘gelir yetersizliği’’ olarak değil; ‘‘kapasite-yapabilme ve devam ettirememe yetersizliği’’ olarak tanımlanmaktadır. Bu yaklaşımda gelir tek başına yeterli olmayıp, iyi bir yaşam sürdürmemizi sağlayan faktörlerden yalnızca biridir.

Gelirin yaşam seviyesini yansıtabilmesi; kişisel farklılıklar ve yapabilirlik engelleri, çevre ve yoksulluk, sosyal koşullar ve kişisel yapabilirlik, ilişkisel bakış açısı farklılıklarına da bağlıdır.6 Bu bakış açısı sosyolojik bir yorumlama içerdiğinden oldukça anlamlıdır. Kuşkusuz ki analizlerde göz ardı edilen birtakım farklılıklar, yorumlamaların yoksulluk sorununa ilişkin boşluklar barındırmasına sebep olmaktadır.

4 Ahluwalia, Carter, Chenery,1979:299, aktaran Dağdemir,Ö.,2002,Türkiye Ekonomisnde Yoksulluk Sorunu ve
Yoksulluğun Analizi: 1987-1994, syf: 2

5 Drewnowski,1977: 189, aktaran Dağdemir, Ö, a.g.e, syf: 2

6 Sen, 2007, 2, aktaran Yılmaz, E.Y; Cural,M.2009,OECD Ülkelerinde Yoksulluk: 1980 Sonrası Gelişimin Analizi Kocaeli Üniversitesi, İİBF dergisi, yıl: 5, sayı: 7, Haziran 2009, syf: 69

Cevap Yaz

Your email address will not be published.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.